Uzaktan Çalışmalarda İş Kazası

Uzaktan çalışmalarda iş kazası durumu özellikle pandemi sürecinde merak edilen bir konu haline geldi. Uzaktan çalışmanın yapıldığı sırada yaşanan kazalar iş kazası olarak kabul edilecek mi? Bu yazımda bu soruya cevap vermeye çalışacağım.

Uzaktan çalışma, işyerinde bulunmadan evden veya uzaktan başka bir yerden çalışmak anlamına gelir. Bu çalışma şekli, işverenlerin çalışanlarının işlerini yapmalarını sağlarken, aynı zamanda pandemi gibi zorlu koşullar nedeniyle işyerindeki insanların azaltılması gerektiği durumlarda iş sürekliliğinin sağlanmasına da yardımcı olur. Ancak uzaktan çalışmada da iş kazaları meydana gelebilir. Örneğin, evde çalışan bir kişi düşebilir, kesici bir aletle yaralanabilir veya yanlış bir duruş pozisyonu nedeniyle bel ağrısı gibi kronik sağlık sorunları yaşayabilir. Uzaktan çalışanların iş güvenliği riskleri de göz önünde bulundurulmalı ve işverenler bu riskleri en aza indirmek için gerekli önlemleri almalıdır.

İşverenler, uzaktan çalışanlar için işyerinde uygulanan iş sağlığı ve güvenliği politikalarını ve prosedürlerini takip etmelidir. Bu, çalışanlara ergonomik ekipman sağlamak, işyeri güvenliği açısından risk analizi yapmak ve gerektiğinde kişisel koruyucu ekipman temin etmek gibi önlemleri içerir. Ayrıca, işverenler, uzaktan çalışanları iş sağlığı ve güvenliği konusunda eğitmeli ve onları bilgilendirmelidir. Eğitimler, uzaktan çalışanların ergonomik çalışma pozisyonları, egzersizler, düzenli mola verme alışkanlıkları, ısıtma teknikleri, yangın güvenliği ve acil durum planları gibi konuları öğrenmelerine yardımcı olabilir.

Uzaktan çalışanlar da kendi iş güvenliklerine katkıda bulunabilir. Örneğin, çalışma ortamını düzenli tutmak, kabloları düzgün bir şekilde düzenlemek, ofis ekipmanlarını doğru şekilde kullanmak, ara vermek için zaman ayırmak ve çalışma süresini yönetmek gibi önlemler alabilirler.

Sonuç olarak, iş kazalarını önlemek, hem ofiste hem de uzaktan çalışmalarda önemlidir. İşverenlerin çalışanların sağlığı ve güvenliği konusunda duyarlı olmaları ve uygun tedbirleri almaları, iş kazalarını minimize etmek için önemli bir adımdır.

Uzaktan Çalışma Nedir?

Uzaktan Çalışma, 4857 Sayılı İş Kanunu‘nun 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, “İşçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir.” şeklinde tanımlanmıştır. Kanun maddesinde de tanımlandığı üzere, çalışanın, işveren tarafından istenilen iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesinin mümkün olduğu hallerde, fiziki olarak işe gelmeden evden veya internet erişimi olan yerlerden hizmet vermesi halinde, bu şekilde uzaktan çalışma esnasında meydana gelen kazaların iş kazası olup olmadığının belirlenmesi için Sosyal Güvenlik Mevzuatı yönünden bu durum değerlendirilmiştir.

İş Kazası Sayılan Haller

a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d) Emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.

Uzaktan Çalışmalarda İşverenin Sorumluluğu

4857 Sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinin altıncı fıkrasında, “Uzaktan çalışmada işçiler, esaslı neden olmadıkça salt iş sözleşmesinin niteliğinden ötürü emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. İşveren, uzaktan çalışma ilişkisiyle iş verdiği çalışanın yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda çalışanı bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür.” hükmü bulunmaktadır.

Buna göre iş görme ediminin işyeri dışında gerçekleştirilmesi nedeniyle işverenin, çalışanının iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak araç ve gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlüdür. Bu nedenle işverenin, uzaktan çalışmanın niteliği gereği alınması mümkün olmayan önlemlerin dışında kalan tüm iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alması gerekmektedir. Bu bağlamda işveren işçiye koruyucu araç gereçleri eksiksiz sağlamalı, iş sağlığı ve güvenliği konusunda eğitim vermeli, kullanacağı makineler, araçlar ve bunlardan doğabilecek tehlikeler konusunda işçiyi bilgilendirmelidir. Uzaktan çalışmalarda iş kazası durumunda ne yapılmalıdır?

Uzaktan Çalışmalarda İş Kazası Sayılır Mı?

Uzaktan çalışırken herhangi bir kaza yaşandığında bu durum iş kazası olarak mı nitelendirilecek? Uzaktan çalışmalarda iş kazası yaşanabilir mi? Bu sorulara cevap verecek olursak, İşverenin, gözetme borcunun uygulanmasında birtakım güçlükler söz konusudur. İşveren, Borçlar Kanununun 417. maddesine ve İş Kanununun 14. maddesine göre uzaktan çalışma halinde de işin yürütüldüğü yerin, işyerinin bölüm ve eklentisi olarak değerlendirilerek, uzaktan çalışma halinde meydana gelen bir kazanın iş kazası olarak değerlendirilmesi hususunda, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada gerçekleştiği ancak iş kazası olarak nitelendirilmesi için bunun tek başına yeterli olmadığını belirtmeliyiz. Bir olayın İş Kazası olarak değerlendirilmesinde en önemli kriter, yapılan iş ile kaza arasında uygun illiyet bağının bulunmasıdır.