İş Kazası Bildirimi Kaç Gün İçinde Yapılır?
İş kazası bildirimi kaç gün içinde yapılır? SGK’ya iş kazası bildirim süresi, 3 iş günü hesabı, kolluk bildirimi ve geç bildirimde uygulanacak yaptırımları öğrenin.
İş kazası meydana geldiğinde en önemli konulardan biri, kazanın ilgili kurumlara yasal süresi içinde bildirilmesidir. İş kazasının geç bildirilmesi veya hiç bildirilmemesi, işveren açısından idari yaptırımların yanı sıra bazı sosyal güvenlik ödemelerinin işverene rücu edilmesine neden olabilir.
Peki iş kazası bildirimi kaç gün içinde yapılır? İşveren iş kazasını SGK’ya ne zaman bildirmelidir? Kolluk kuvvetlerine bildirim ne zaman yapılır? Hafta sonu ve resmi tatiller 3 iş günlük sürenin hesaplanmasında nasıl değerlendirilir?
Bu rehberde iş kazası bildirim süresini, bildirim yöntemini ve sürenin nasıl hesaplanacağını adım adım açıklıyoruz.
İş Kazası Bildirimi Kaç Gün İçinde Yapılır?
4/a kapsamında çalışan bir sigortalının iş kazası geçirmesi halinde işveren, iş kazasını SGK’ya kazadan sonraki üç iş günü içerisinde bildirmek zorundadır.
Bunun yanında iş kazasının meydana geldiği yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhal bildirim yapılması gerekir.
SGK’nın güncel açıklamasına göre hizmet akdine tabi çalışanların iş kazaları için işveren tarafından;
- Kolluk kuvvetlerine derhal
- SGK’ya kazadan sonraki üç iş günü içinde
bildirim yapılmalıdır.
Dolayısıyla iş kazası bildirimi açısından iki farklı yükümlülüğün birbirinden ayrılması gerekir.
Kolluk bildirimi: Derhal yapılır.
SGK bildirimi: Kazayı takip eden üç iş günü içerisinde yapılır.
İş Kazası Bildirim Süresi Nasıl Hesaplanır?
Burada en sık yapılan hatalardan biri, “üç gün” ifadesinin üç takvim günü olarak değerlendirilmesidir.
SGK tarafından belirtilen süre üç iş günüdür. Bu nedenle cumartesi, pazar ve resmi tatillerin bulunduğu durumlarda hesaplama takvim gününden farklı olabilir.
Örneğin SGK’nın verdiği örneğe göre:
Pazartesi günü meydana gelen iş kazası için bildirim en geç Perşembe günü yapılmalıdır.
Çarşamba günü meydana gelen iş kazası için ise bildirim en geç Pazartesi günü yapılmalıdır.
Bu nedenle iş kazasının meydana geldiği gün ile üç iş günlük bildirim süresini birbirine karıştırmamak gerekir.
İş Kazası Olayın Olduğu Gün Bildirilmek Zorunda mı?
SGK’ya yapılacak bildirim açısından her durumda kazanın meydana geldiği gün bildirim yapılması zorunlu değildir. Yasal süre, genel olarak kazadan sonraki üç iş günüdür.
Ancak bu durum işverenin kazayla ilgili diğer yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Özellikle kazanın meydana geldiği yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine bildirim derhal yapılmalıdır.
Ayrıca işverenin kazadan sonra olayın nedenlerini araştırması, gerekli kayıtları oluşturması ve iş sağlığı ve güvenliği açısından tekrarını önleyici tedbirleri değerlendirmesi gerekir.
İş Kazası SGK’ya Nasıl Bildirilir?
İş kazası bildirimi SGK’ya elektronik ortamda yapılabilir.
SGK’nın işveren uygulamaları içerisinde “İş Kazası Meslek Hastalığı E-Bildirim” uygulaması bulunmaktadır.
İş kazası bildirimi ayrıca “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi” kullanılarak ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezine doğrudan ya da posta yoluyla da yapılabilir.
Uygulamada işveren veya yetkili kullanıcı tarafından gerekli bilgiler sisteme girilerek bildirim gerçekleştirilir.
İş Kazası Bildiriminde Hangi Bilgiler Yer Alır?
İş kazası bildiriminde kazanın doğru ve eksiksiz şekilde açıklanması önemlidir.
Bildirim sürecinde genel olarak;
- İşyerine ilişkin bilgiler
- İşveren bilgileri
- Kazaya uğrayan sigortalının bilgileri
- Kazanın gerçekleştiği tarih ve saat
- Kazanın meydana geldiği yer
- Kazanın oluş şekli
- Yaralanmanın niteliği
- Kaza sonucu meydana gelen durum
- Sağlık kuruluşuna ilişkin bilgiler
- Kazaya ilişkin diğer açıklamalar
gibi bilgiler yer alabilir.
Bildirim yapılırken olayın gerçek durumunu yansıtan, açık ve tutarlı bilgiler verilmesi önemlidir.
İş Kazası Bildirimi Yapılmazsa Ne Olur?
İş kazasının yasal süresi içerisinde SGK’ya bildirilmemesi işveren açısından yaptırım doğurabilir.
SGK’nın açıklamasına göre 4/a kapsamındaki çalışanların iş kazalarının süresinde bildirilmemesi halinde, bildirimin Kuruma yapıldığı tarihe kadar sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilebilir.
Bunun yanında süresi içerisinde bildirim yapmayan işverenlere idari para cezası uygulanmaktadır.
İdari para cezasının tutarı mevzuattaki düzenlemelere göre değişebildiğinden, güncel tutarın ilgili yıl için ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
İş Kazası Bildiriminde Geç Kalınması Durumunda Ne Yapılmalı?
İş kazasının üç iş günlük yasal bildirim süresi geçirilmişse bildirimin yapılmaması doğru bir yaklaşım değildir.
Süre geçirilmiş olsa dahi iş kazasının SGK’ya bildirilmesi gerekir.
Bu durumda işverenin;
- İş kazasına ilişkin gerekli bilgileri hazırlaması,
- SGK iş kazası bildirimini gerçekleştirmesi,
- Gecikmenin nedenini değerlendirmesi,
- İş kazasına ilişkin işyeri kayıtlarını düzenlemesi,
- Gerekli İSG inceleme ve değerlendirmelerini yapması
uygun olacaktır.
Bildirim süresinin geçirilmesi, iş kazasının hiç bildirilmemesi anlamına gelmemelidir.
Hafta Sonu İş Kazası Olursa Bildirim Süresi Nasıl Hesaplanır?
İş kazasının hafta sonuna denk gelmesi halinde üç iş günlük sürenin hesaplanmasında iş günleri dikkate alınır.
Örneğin cumartesi günü meydana gelen bir iş kazasında takip eden iş günleri esas alınarak yasal bildirim süresi hesaplanmalıdır.
Bu nedenle özellikle hafta sonu ve resmi tatillerin bulunduğu dönemlerde “üç gün” hesabı yapılırken takvim günleri yerine iş günleri dikkate alınmalıdır.
Resmi Tatilde İş Kazası Olursa Ne Olur?
Resmi tatiller de bildirim süresi hesaplanırken dikkate alınması gereken günlerdendir.
Örneğin iş kazasının meydana geldiği tarihten sonraki günlerden biri resmi tatil ise, üç iş günlük sürenin hesaplanmasında bu günün durumu dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle özellikle bayram ve uzun resmi tatil dönemlerinde iş kazası bildirim süresinin dikkatli şekilde hesaplanması gerekir.
İş Kazasını Kolluk Kuvvetlerine Bildirmek Zorunlu mu?
Evet.
SGK’nın açıklamasına göre 4/a kapsamında çalışanların iş kazalarında işveren tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhal bildirim yapılması gerekmektedir.
Burada önemli nokta, kolluk kuvvetlerine yapılacak bildirim ile SGK’ya yapılacak bildirimin aynı süreye tabi olmamasıdır.
Kolluk: Derhal
SGK: Kazadan sonraki üç iş günü içinde
şeklinde özetlenebilir.
İş Kazası Bildirimini Kim Yapar?
4/a kapsamında çalışan bir sigortalının iş kazası geçirmesi halinde bildirim yükümlülüğü temel olarak işverene aittir.
SGK da hizmet akdine tabi çalışanların iş kazası bildirimlerinin işverenleri tarafından yapılacağını açıkça belirtmektedir.
Bu nedenle işyerindeki İSG uzmanı, işyeri hekimi veya diğer çalışanların iş kazası hakkında gerekli süreçleri takip etmesi önemli olmakla birlikte, SGK’ya yasal bildirimin yapılmasından doğan işveren yükümlülüğü ortadan kalkmaz.
İSG Uzmanının İş Kazası Bildirimindeki Rolü Nedir?
İş güvenliği uzmanının iş kazası sonrası süreçte önemli görevleri bulunabilir.
Özellikle;
- Olayın incelenmesine katkı sağlamak
- Kazanın nedenlerini değerlendirmek
- Riskleri yeniden değerlendirmek
- Benzer kazaların tekrarını önleyici tedbirleri belirlemek
- İSG kurulunun bulunduğu işyerlerinde konuyu kurul gündemine taşımak
- İş kazası kayıtlarının ve inceleme sürecinin yürütülmesine katkı sağlamak
- Gerekli düzeltici ve önleyici faaliyetlerin belirlenmesine destek olmak
iş kazası sonrasında yürütülebilecek çalışmalardandır.
Ancak İSG uzmanının olayın incelenmesine ve iş sağlığı ve güvenliği süreçlerine katkı sağlaması, işverenin SGK’ya bildirim yükümlülüğünün yerine geçtiği anlamına gelmez.
4/b Sigortalılarda İş Kazası Bildirimi
Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar ile köy ve mahalle muhtarları açısından bildirim süreci farklıdır.
SGK’nın açıklamasına göre 4/b kapsamındaki sigortalılar iş kazasını, bir ayı geçmemek şartıyla, rahatsızlığının bildirim yapmasına engel olmadığı günden sonraki üç iş günü içerisinde SGK’ya bildirmelidir.
Dolayısıyla 4/a çalışanlar ile 4/b kapsamındaki sigortalıların bildirim süreleri aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Yurt Dışında Meydana Gelen İş Kazaları
Yurt dışında meydana gelen iş kazalarında da çalışanların sigortalılık durumuna ve olayın niteliğine göre farklı kurallar uygulanabilir.
SGK, sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerin götürdüğü Türk işçilerinin yurt dışında iş kazası geçirmesi halinde, işveren tarafından SGK’ya bildirim yapılması gerektiğini belirtmektedir.
Bu nedenle yurt dışındaki kazalarda olayın gerçekleştiği ülke, çalışanın sigortalılık statüsü ve işverenin hukuki durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
İş Kazası Bildiriminde En Çok Yapılan Hatalar
İş kazası bildirim sürecinde bazı hatalar sık görülmektedir.
“Üç gün” ile “üç iş günü”nün karıştırılması
En yaygın hatalardan biri budur. Yasal süre üç iş günüdür.
Kolluk bildiriminin unutulması
SGK bildirimi yapılmış olsa bile kolluk kuvvetlerine yapılması gereken derhal bildirim yükümlülüğü ayrıca değerlendirilmelidir.
Kazanın SGK’ya hiç bildirilmemesi
“Yaralanma küçük” veya “çalışan aynı gün işine devam etti” gibi gerekçelerle bildirimin yapılmaması riskli bir yaklaşımdır. Olayın iş kazası niteliği ve bildirim yükümlülüğü somut olay üzerinden değerlendirilmelidir.
İş kazası ile ramak kala olayın karıştırılması
Her olay iş kazası değildir. Yaralanma veya sağlık etkisi meydana gelip gelmediği, olayın 5510 sayılı Kanun kapsamında iş kazası niteliği taşıyıp taşımadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Bildirim bilgilerinin olayla uyuşmaması
Bildirimde verilen bilgiler ile işyeri kayıtları, sağlık kuruluşu kayıtları ve olayın gerçek oluş şekli arasında çelişkiler bulunmamasına dikkat edilmelidir.
İş Kazası Bildirimi İçin Pratik Kontrol Listesi
Bir iş kazası meydana geldiğinde aşağıdaki sıra izlenebilir:
1. Yaralı çalışanın sağlık ve güvenliği sağlanır.
2. Gerekli acil yardım ve sağlık hizmetleri organize edilir.
3. Yetkili kolluk kuvvetlerine derhal bildirim yapılır.
4. Olayla ilgili gerekli bilgi ve belgeler toplanır.
5. Kazanın SGK’ya bildirim süresi hesaplanır.
6. SGK iş kazası bildirimi yasal süresi içinde gerçekleştirilir.
7. İş kazasının kök nedenleri ve oluş nedenleri incelenir.
8. Gerekli düzeltici ve önleyici faaliyetler belirlenir.
9. Risk değerlendirmesi ve ilgili İSG dokümanları olayın sonuçlarına göre gözden geçirilir.
10. Benzer kazaların tekrarını önlemek için gerekli tedbirlerin uygulanması takip edilir.
Örneklerle İş Kazası Bildirim Süresi
Örnek 1: Pazartesi günü iş kazası
İş kazası pazartesi günü meydana gelmişse SGK’ya bildirim için takip eden üç iş günü hesaplanır:
Salı → 1. iş günü
Çarşamba → 2. iş günü
Perşembe → 3. iş günü
Bu durumda bildirim için son gün Perşembe olur. SGK da bu örneği kendi açıklamasında vermektedir.
Örnek 2: Çarşamba günü iş kazası
Çarşamba günü meydana gelen kazada:
Perşembe → 1. iş günü
Cuma → 2. iş günü
Pazartesi → 3. iş günü
Bu durumda SGK bildiriminin son günü Pazartesi olur.
Örnek 3: Hafta sonuna denk gelen kaza
Cumartesi günü meydana gelen bir kazada takip eden iş günleri esas alınır. Bu nedenle cumartesi, pazar ve varsa resmi tatillerin bulunduğu durumlarda bildirim süresi ayrıca hesaplanmalıdır.
İş Kazası Bildirimi İçin Önemli Mevzuat
İş kazası bildirimlerinin temel dayanakları arasında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bulunmaktadır.
6331 sayılı Kanunun 14. maddesi kapsamında işverenin iş kazalarını SGK’ya bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır. SGK da iş kazası bildirimlerinin yasal süresi içerisinde yapılması gerektiğini belirtmektedir.
Sonuç: İş Kazası Bildirimi Kaç Gün İçinde Yapılır?
Özetlemek gerekirse, 4/a kapsamında çalışan bir sigortalının iş kazası geçirmesi halinde:
Kolluk kuvvetlerine: Derhal bildirim yapılır.
SGK’ya: Kazadan sonraki 3 iş günü içerisinde bildirim yapılır.
Bildirim süresinin geçirilmesi durumunda işveren açısından idari yaptırım uygulanabileceği gibi, SGK tarafından yapılan bazı ödemelerin işverenden tahsil edilmesi de söz konusu olabilir.
Bu nedenle iş kazası meydana geldiğinde yalnızca tedavi sürecine değil, bildirim süresine ve yasal yükümlülüklere de aynı anda dikkat edilmelidir.
Önemli: Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre farklı hukuki sonuçlar ortaya çıkabileceğinden, özellikle ciddi yaralanma, ölüm, tartışmalı iş kazası niteliği veya süre aşımı gibi durumlarda güncel mevzuat ve resmi kurum açıklamaları ayrıca değerlendirilmelidir.