İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrollerine İlişkin Yönetmelik’te Değişiklik
İş sağlığı ve güvenliği alanında iş ekipmanlarının güvenli kullanımı, iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Bu kapsamda İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde yapılan değişiklikler, özellikle periyodik kontrol süreçlerinin kapsamını, zamanlamasını ve kayıt altına alınmasına ilişkin usulleri daha net ve uygulanabilir hale getirmiştir.
Yapılan düzenlemeler; işverenlerin sorumluluklarını artırırken, yetkili kişiler tarafından yapılacak periyodik kontrollerin hangi durumlarda zorunlu olduğunu açık bir şekilde ortaya koymaktadır.
Periyodik Kontrollerin Yapılmasını Gerektiren Durumlar
Yönetmelikte yapılan değişiklikle birlikte iş ekipmanlarının periyodik kontrollerinin hangi aşamalarda yapılacağı ayrıntılı olarak belirlenmiştir. Buna göre periyodik kontroller;
- İş ekipmanının güvenliğinin kurulma ve montaj şartlarına bağlı olduğu durumlarda, ekipmanın kurulmasından sonra ve ilk defa kullanılmadan önce,
- Önemli bakım ve onarım faaliyetleri sonrasında,
- Seyyar olmayan iş ekipmanlarında, her yer değişikliğinde,
- İskele, sütunlu çalışma platformları, kule krenler ve benzeri ekipmanlarda, ilk kurulumdan sonra; ayrıca ekipmanın yükseltilmesi veya yapısal değişikliğe uğratılması halinde bu değişiklikleri kapsayacak şekilde,
periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilmelidir.
Bu düzenleme, özellikle geçici veya değişken yapıya sahip iş ekipmanlarında ortaya çıkabilecek yapısal risklerin kontrol altına alınmasını amaçlamaktadır.
Tehlike Oluşturabilecek İş Ekipmanlarına Yönelik İlave Kontroller
Yönetmelik, arızaya sebep olabilecek etkilere maruz kalan ve bu nedenle tehlike yaratma potansiyeli bulunan iş ekipmanları için işverene ilave yükümlülükler getirmiştir. Buna göre işveren;
- Bu tür iş ekipmanlarının yetkili kişilerce periyodik kontrollerinin düzenli olarak yapılmasını,
- Çalışma şeklindeki değişiklikler, iş kazaları, doğal olaylar (deprem, sel vb.) veya ekipmanın uzun süre kullanılmaması gibi güvenliği olumsuz etkileyebilecek durumlar sonrasında, arızaların zamanında tespit edilmesi ve giderilmesi amacıyla gerekli periyodik kontrollerin yapılmasını,
sağlamakla yükümlüdür.
Bu yaklaşım, sadece takvime bağlı kontrolleri değil, risk odaklı ve duruma özgü kontrolleri de zorunlu hale getirerek proaktif bir iş sağlığı ve güvenliği anlayışını güçlendirmektedir.
Periyodik Kontrol Kayıtlarının Saklanması ve Belgelendirilmesi
Yapılan değişikliklerle birlikte periyodik kontrol kayıtlarının tutulmasına ilişkin usuller de netleştirilmiştir. Buna göre;
- Periyodik kontrol sonuçları ıslak imzalı olarak kayıt altına alınmalı,
- Yetkili makamların talep etmesi halinde ibraz edilmek üzere uygun şekilde saklanmalıdır.
- Ayrıca, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun güvenli elektronik imza ile imzalanmış ve elektronik ortamda saklanan kayıtlar da geçerli kabul edilmektedir.
Bu düzenleme, dijital arşivleme ve elektronik belge yönetimi uygulamalarının mevzuatla uyumlu hale getirilmesine önemli bir katkı sağlamaktadır.
Seyyar İş Ekipmanlarına İlişkin Özel Düzenleme
Kurulum ve montaj şartlarına tabi olmayan seyyar iş ekipmanlarının işletme dışında kullanılması durumunda, yapılan son periyodik kontrole ait raporun ekipmanla birlikte bulundurulması zorunlu hale getirilmiştir. Bu hüküm, özellikle şantiye, saha çalışmaları ve farklı lokasyonlarda kullanılan ekipmanlar için denetimlerin etkinliğini artırmayı hedeflemektedir.
Sonuç ve Değerlendirme
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nde yapılan bu değişiklikler, periyodik kontrol uygulamalarını daha sistematik, izlenebilir ve denetlenebilir bir yapıya kavuşturmuştur. İşverenler açısından bakıldığında, sadece yasal uyumun sağlanması değil; aynı zamanda iş kazalarının önlenmesi, ekipman ömrünün uzatılması ve çalışan güvenliğinin artırılması açısından da önemli kazanımlar sunmaktadır.
Bu nedenle işverenlerin, İSG profesyonellerinin ve periyodik kontrol yapmaya yetkili kişilerin söz konusu değişiklikleri dikkatle değerlendirmesi ve uygulamalarını bu doğrultuda güncellemesi büyük önem taşımaktadır.